Bošnjačko nacionalno vijeće organizovalo je 12. februara 2026. godine okrugli sto na temu „Bosanski jezik i pismo u službenoj upotrebi: zakonske obaveze i institucionalni izazovi“, s ciljem sagledavanja normativnog okvira, institucionalne prakse i konkretnih izazova u ostvarivanju prava na službenu upotrebu bosanskog jezika i pisma u Republici Srbiji.
Na okruglom stolu su usvojeni sljedeći zaključci:
Okrugli sto
„Bosanski jezik i pismo
u službenoj upotrebi: zakonske obaveze i institucionalni izazovi“
Z A K LJ U Č C I
- Ustav i zakoni Republike Srbije omogućuju pravo na službenu upotrebu bosanskog jezika i latiničnog pisma. U praksi se ovo pravo često relativizira, parcijalno primjenjuje ili svodi na formalnost, čime se suštinski obesmišljava jedno od temeljnih kolektivnih prava bošnjačkog naroda.
- Dugogodišnja nedosljedna primjena zakona o službenoj upotrebi jezika i pisma oblik je institucionalne pasivnosti koja proizvodi faktičku diskriminaciju i pravnu nesigurnost.
- Zakonodavni okvir u oblastima koje regulišu službenu upotrebu jezika i pisma ne propisuje kaznene odredbe za one koji svojim činjenjem ili nečinjenjem onemogućavaju Bošnjacima pravo na službenu upotrebu jezika i pisma te se mora mijenjati na način da se propišu adekvatne sankcije za prekršioce. Dosadašnja praksa šalje poruku da se zakonska prava mogu tumačiti proizvoljno, što je nedopustivo u pravnoj državi.
- Posebno je zabrinjavajuće što u sredinama gdje je bosanski jezik zakonom uveden u službenu upotrebu i dalje postoje:
– nepotpuni ili selektivni dvojezični natpisi na institucijama,
– nepostojanje službenih internet prezentacija opština na bosanskom jeziku,
– administrativne prepreke u vođenju postupaka na bosanskom jeziku,
– odsustvo sistemskog izdavanja javnih isprava na bosanskom jeziku,
– nedovoljna primjena bosanskog jezika u radu pravosudnih i drugih državnih organa.
- Državni organi moraju učiniti sve da se ono što je propisano pozitivnim zakonodavstvom primjenjuje. Zahtijeva se od Vlade Republike Srbije hitna, potpuna i bezuslovna implementacija zakonskih obaveza u svim organima državne uprave, javnim institucijama i preduzećima na teritorijama gdje je bosanski jezik u službenoj upotrebi.
- Opština Priboj da postupi shodno zakonu i hitno i bez odlaganja donese odluku o uvođenju bosanskog jezika u službenu upotrebu i bez odlaganja pristupi izmjeni statuta opštine. Svako dalje odlaganje pune implementacije zakona, svako selektivno postupanje ili ignoriranje propisa, smatrat će se svjesnim zanemarivanjem ustavnog poretka i institucionalne odgovornosti prema bošnjačkom narodu.
- Od nadležnih ministarstava se zahtijeva da u precizno definiranom roku izvrše inspekcijski nadzor nad primjenom službene upotrebe bosanskog jezika i javno objave rezultate, uključujući konkretne mjere i rokove za otklanjanje utvrđenih nepravilnosti, posebno u slučaju prevođenja opštih akata lokalnih samouprava.
- Ukoliko se u razumnom roku ne obezbijedi potpuna i dosljedna primjena zakona, pokrenuti sve raspoložive institucionalne, pravne i međunarodne mehanizme zaštite kolektivnih prava bošnjačkog naroda, uključujući obraćanje relevantnim evropskim i međunarodnim tijelima.
- Bosanski jezik u svim državnim registrima, informacionim sistemima i službenim evidencijama mora se voditi isključivo pod svojim punim i zakonom priznatim nazivom - bosanski jezik, bez relativizacije, administrativnih konstrukcija ili terminoloških improvizacija.
- Očekuje se od svih narodnih poslanika iz reda bošnjačkog naroda da pitanje pune implementacije službene upotrebe bosanskog jezika postave kao jednu od prioritetnih tema od društvenog značaja za Bošnjake i pokrenu raspravu o odgovornosti za višegodišnje neprovođenje zakona.
- Potrebno je izraditi publikaciju koja će građanima i institucijama predstaviti prava Bošnjaka na punu implementaciju i ostvarivanje prava na službenu upotrebu jezika i pisma.
- Državni organi, Narodna skupština Republike Srbije, skupštine opština i gradova, moraju imati obavezu da jednom godišnje razmatraju izvještaj o ostvarivanju prava manje brojnih naroda koji bi sadržao podatke o obimu ostvarivanja prava manje brojnih naroda u Republici Srbiji.
U Novom Pazaru, 12. februara 2026. godine.
